صنعت هوش مصنوعی در سال‌های اخیر تلاش کرده است مدل‌هایی را توسعه دهد که به وکلا در پرونده‌های حقوقی کمک کنند، اما سوال اصلی این است که آیا این ابزارها واقعاً مفید خواهند بود؟ در حالی که شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی محصولات جدیدی را برای استفاده در حوزه حقوقی عرضه کرده‌اند، هنوز مشکلاتی از جمله ارائه مدارک ساختگی توسط وکلا به دادگاه‌ها وجود دارد.
در سال جاری، سه مورد از چهار آزمایشگاه بزرگ هوش مصنوعی، محصولات ویژه‌ای برای وکلا معرفی کرده‌اند. گوگل در اواخر آگوست نسخه پیش‌نمایش Gemini Enterprise for Legal را با همکاری چهار شرکت حقوقی بزرگ جهان عرضه کرد. سه ماه پیش نیز Anthropic محصول Claude Legal Solutions را ارائه داد و ایلان ماسک با آزمایشگاه SpaceXAI خود صفحه‌ای اختصاصی برای راهکارهای حقوقی راه‌اندازی کرده است.
این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که وکلا همچنان به دلیل استفاده نادرست از هوش مصنوعی و ارائه مدارک حقوقی ساختگی جریمه می‌شوند. به عنوان نمونه، در ماه ژوئن، دادگاه حقوقی انتاریو وکیل شاهریار مظاهری را به پرداخت بیش از ۳۱ هزار دلار محکوم کرد، زیرا مدارکی که با استفاده از هوش مصنوعی Grok تهیه شده بود، شامل استنادهای جعلی و اصول حقوقی ساختگی بود. تحقیقات نشان می‌دهد که در سراسر جهان نزدیک به ۲۰۰۰ پرونده مشابه وجود دارد که بیش از ۸۰۰ وکیل و ۱۱۰۰ نماینده خود را درگیر کرده است.
یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های حقوقی آمریکا، Sullivan & Cromwell، نیز به دلیل ارائه مدارک حاوی ۴۲ مورد ساختگی توسط هوش مصنوعی در پرونده‌ای اضطراری در دادگاه منطقه جنوبی نیویورک متهم شده است. در کانادا، تعداد پرونده‌های مرتبط با استنادهای ساختگی از ۷ مورد در سال ۲۰۲۴ به ۸۶ مورد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته و در سه ماهه اول ۲۰۲۶ نیز ۳۹ مورد جدید ثبت شده است.
راهکارهای مبتنی بر تایید صحت اطلاعات
گوگل و Anthropic هر دو تاکید دارند که محصولات حقوقی‌شان برای تایید صحت اطلاعات طراحی شده‌اند. محصول گوگل به جای تکیه صرف بر داده‌های آموزشی مدل، پرسش‌ها را از طریق اتصال به پایگاه‌های داده حقوقی معتبر مانند Everlaw و NetDocuments بررسی می‌کند. مدیرعامل گوگل کلود، توماس کوریان، در زمان رونمایی اعلام کرد که «اطمینان از دقت، صحت و استناد به منابع قانونی در تمامی مراحل کاری اهمیت حیاتی دارد.»
Anthropic نیز رویکرد مشابهی دارد و محصول Claude Legal Solutions خود را به بیش از ۲۰ اتصال به پلتفرم‌های حقوقی مجهز کرده است. این محصول در آزمون BigLaw Bench در زمینه استدلال حقوقی امتیاز ۹۰.۹ درصد کسب کرده و شرکت‌های حقوقی بزرگی مانند Freshfields و Quinn Emanuel از مشتریان آن هستند.
در مقابل، محصول حقوقی Grok شرکت SpaceXAI اطلاعات کمتری درباره سازوکار تایید استنادها ارائه داده است. اگرچه نسخه ۴.۵ Grok برای امور مالی و حقوقی مناسب توصیف شده، اما تمرکز اصلی این شرکت بر برنامه‌نویسی و وظایف دانش‌بنیان است و صفحه اختصاصی حقوقی آن فاقد توضیح درباره نحوه ردیابی استنادها به منابع اصلی است.
مسئولیت تایید صحت همچنان بر عهده وکلاست
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ توسط RegLab دانشگاه استنفورد نشان داد که نرخ خطا یا «توهم» در پلتفرم‌های حقوقی هوش مصنوعی مانند LexisNexis و Westlaw بین ۱۷ تا ۳۳ درصد است. هنوز بررسی مستقلی درباره ابزارهای گوگل و Anthropic انجام نشده است.
تمام وکلا طبق قوانین انجمن‌های وکلا موظف به تایید صحت استنادهای ارائه شده در پرونده‌ها هستند، چه از هوش مصنوعی استفاده کرده باشند یا نه. جریمه ۳۱ هزار دلاری وکیل مظاهری به دلیل عدم بررسی دقیق خروجی هوش مصنوعی بود، نه صرفاً به خاطر استفاده از آن. بنابراین، حتی با وجود ابزارهای هوش مصنوعی پیشرفته، مسئولیت نهایی صحت مدارک حقوقی بر عهده وکلا باقی می‌ماند.
مهین صالحی
نویسنده بیزنس سون
