اگر پنل کناری یک کامپیوتر گیمینگ را باز کنید، اولین چیزی که جلب توجه می‌کند کارت گرافیک بزرگی است که به مادربورد متصل شده و فن‌هایی روی آن نصب شده‌اند. اما در کنسول‌هایی مانند پلی‌استیشن 5 یا ایکس‌باکس سری ایکس، خبری از این کارت‌های گرافیک جداگانه نیست. در این دستگاه‌ها، یک تراشه AMD زیر هیت‌سینک قرار دارد که هم وظیفه پردازنده و هم کارت گرافیک را بر عهده دارد.

هر دو کنسول از فناوری AMD Radeon استفاده می‌کنند که در کارت‌های گرافیک کامپیوترهای شخصی نیز به کار رفته است، اما تفاوت اصلی این است که در کنسول‌ها، GPU و CPU روی یک تراشه و با یک حافظه مشترک قرار دارند، در حالی که در کامپیوترهای گیمینگ، کارت گرافیک و حافظه اختصاصی خود را دارند.

تصویر خبر

یک تراشه، یک حافظه مشترک

برای مثال، مشخصات ایکس‌باکس سری ایکس شامل یک پردازنده هشت هسته‌ای و یک GPU با 52 واحد محاسباتی است که روی یک تراشه 360.45 میلی‌متر مربعی به نام APU یا سیستم روی تراشه (SoC) قرار دارند. واحدهای محاسباتی بخش‌های پردازشی GPU هستند و هرچه تعداد آن‌ها بیشتر باشد، قدرت گرافیکی افزایش می‌یابد.

در مقابل، کامپیوترهای شخصی این وظایف را بین پردازنده و کارت گرافیک جداگانه تقسیم می‌کنند و به همین دلیل کاربران کامپیوتر می‌توانند کارت گرافیک خود را ارتقا دهند، در حالی که این امکان در کنسول‌ها وجود ندارد.

حافظه 16 گیگابایتی ایکس‌باکس سری ایکس بین CPU و GPU مشترک است؛ سیستم عامل 2.5 گیگابایت از آن را استفاده می‌کند و بازی‌ها 13.5 گیگابایت باقی‌مانده را برای گرافیک و سایر پردازش‌ها تقسیم می‌کنند. در حالی که دستگاهی مانند Steam Machine دارای 16 گیگابایت رم سیستم و 8 گیگابایت حافظه اختصاصی VRAM برای کارت گرافیک است که محدودیت‌هایی در رزولوشن 4K با ردیابی پرتو ایجاد می‌کند.

تراشه‌های نیمه‌سفارشی و بهینه‌سازی برای بازی‌ها

مارک سرنی، معمار ارشد پلی‌استیشن 5 و نسخه پرو آن، درباره تراشه گرافیکی PS5 Pro توضیح داده است که این تراشه بر پایه معماری RDNA 2.x ساخته شده که در محصولات AMD برای کامپیوتر وجود ندارد. این تراشه ویژگی‌هایی از معماری RDNA 3 را قرض گرفته و قابلیت‌های ردیابی پرتو را اضافه کرده که در زمان عرضه کارت‌های AMD وجود نداشت. همچنین 67 درصد واحد محاسباتی بیشتری نسبت به GPU استاندارد PS5 دارد.

سونی می‌توانست از معماری RDNA 3 برای PS5 Pro استفاده کند، اما این کار باعث می‌شد بازی‌ها با مشکلات سازگاری مواجه شوند، زیرا بازی‌ها برای GPU دقیق PS5 با شیدرهای خاص کامپایل شده‌اند و معماری RDNA 3 به شکل متفاوتی این شیدرها را اجرا می‌کند. بنابراین، با استفاده از پایه RDNA 2، بازی‌های PS5 بدون نیاز به بازسازی روی PS5 Pro اجرا می‌شوند.

مزیت سخت‌افزار ثابت برای توسعه‌دهندگان

از آنجا که تمام کنسول‌های PS5 سخت‌افزار گرافیکی یکسانی دارند، توسعه‌دهندگان می‌توانند شیدرهای بازی را قبل از عرضه آماده کنند. در مقابل، بازی‌های کامپیوتری باید شیدرها را هنگام اولین اجرا یا حتی در حین بازی کامپایل کنند که باعث طولانی شدن زمان بارگذاری و ایجاد لگ می‌شود.

آزمایش‌های Digital Foundry نشان داده‌اند که کارت گرافیک Radeon RX 6700 در اجرای بازی Hitman 3 تا 44 درصد سریع‌تر از PS5 است، اما در بازی Cyberpunk 2077 با ردیابی پرتو فعال، PS5 تا 45 درصد بهتر عمل می‌کند. این تفاوت‌ها ناشی از نحوه بهینه‌سازی بازی‌ها برای هر پلتفرم است.

اگرچه کامپیوترهای گیمینگ قدرتمندتر از کنسول‌ها هستند، اما بازی‌های بهینه‌شده برای کنسول می‌توانند از سخت‌افزار میان‌رده کنسول‌ها بهره بیشتری ببرند. مایکروسافت نیز در ویندوز رویکرد کنسول‌ها را با فناوری Advanced Shader Delivery دنبال می‌کند که شیدرهای پیش‌کامپایل‌شده را همراه بازی دانلود می‌کند و باعث کاهش زمان بارگذاری می‌شود. برای مثال، بازی Forza Horizon 6 با این فناوری در چهار ثانیه بارگذاری می‌شود، در حالی که بدون آن نزدیک به یک دقیقه و نیم طول می‌کشد.

نسل بعدی تراشه‌های سفارشی کنسول

مدیرعامل AMD، لیزا سو، اعلام کرده که تراشه نیمه‌سفارشی ایکس‌باکس بعدی به خوبی در حال پیشرفت است و انتظار می‌رود سال آینده عرضه شود. در همین حال، فاصله قیمت بین کنسول‌ها و کامپیوترهای گیمینگ کاهش یافته است؛ پلی‌استیشن 5 از آوریل با قیمت 599.99 دلار و ارزان‌ترین مدل ایکس‌باکس سری ایکس با قیمت 749.99 دلار عرضه می‌شوند، در حالی که ساخت یک کامپیوتر مشابه Steam Machine حدود 900 دلار هزینه دارد.

مایکروسافت افزایش قیمت را به دلیل هزینه‌های حافظه و ذخیره‌سازی اعلام کرده و کمبود قطعات باعث شده یافتن کارت گرافیک مقرون‌به‌صرفه دشوار شود.

مهین صالحی

مهین صالحی

نویسنده بیزنس سون