در دهههای اخیر، استفاده از وایفای خانگی به شدت افزایش یافته است. اگر در گذشته تنها چند دستگاه مانند کامپیوتر و کنسول بازی به اینترنت متصل بودند، امروز ساعت هوشمند، لامپهای هوشمند، اسپیکرهای هوشمند و دهها دستگاه دیگر نیز به شبکه خانگی متصل میشوند. این افزایش تعداد دستگاهها میتواند باعث کاهش سرعت و کیفیت اتصال شود، اما دلیل این موضوع دقیقاً چیست؟
روتر وایفای شما را میتوان به یک ایستگاه قطار شلوغ تشبیه کرد که خطوط ورودی و خروجی پیچیدهای دارد. هر روتر محدودیتهای خاصی در پهنای باند دارد که شامل انتقال دادهها به اینترنت و همچنین ارتباطات محلی بین دستگاهها میشود. برای مثال، روترهای Wi-Fi 6 و 6E حداکثر سرعت 9.6 گیگابیت بر ثانیه دارند، در حالی که Wi-Fi 7 این سقف را تا 46 گیگابیت بر ثانیه افزایش داده است. البته این اعداد بیشتر از نیاز معمول کاربران خانگی است، اما وقتی چندین دستگاه به طور همزمان حجم زیادی داده جابجا میکنند، ممکن است به محدودیتهای پهنای باند برسیم.

یکی دیگر از مشکلات، ازدحام در باندهای فرکانسی است. روترهای Wi-Fi 6 از باندهای 2.4 و 5 گیگاهرتز استفاده میکنند و Wi-Fi 6E و 7 باند 6 گیگاهرتز را نیز اضافه کردهاند. هر باند تعداد محدودی کانال دارد و اگر یک باند پر شود، دستگاهها ممکن است با تأخیر مواجه شوند یا به باند دیگری منتقل شوند. باند 2.4 گیگاهرتز به دلیل داشتن فقط سه کانال غیرهمپوشان و پشتیبانی نکردن بسیاری از دستگاههای کممصرف از باندهای بالاتر، به راحتی اشباع میشود.
علاوه بر این، هر روتر محدودیتی در تعداد اتصالات همزمان دارد. برای مثال، روترهای قدیمیتر با استاندارد Wi-Fi 5 ممکن است تنها بتوانند بین 10 تا 25 دستگاه فعال را پشتیبانی کنند و پس از رسیدن به این حد، اتصالات قدیمیتر را قطع کنند تا جای دستگاههای جدید باز شود. بنابراین اگر هنوز از روترهای قدیمی استفاده میکنید، بهتر است هر چه زودتر به مدلهای جدیدتر ارتقا دهید.


راهکارهای کاهش ازدحام و بهبود سرعت وایفای
ارتقا به روترهای Wi-Fi 7 میتواند کمک کند، اما این فناوری هم معجزه نمیکند و ممکن است باز هم باندها اشباع شوند. برای بهرهمندی کامل از قابلیتهایی مانند “preamble puncturing” که به کانالها اجازه میدهد در صورت تداخل، بخشی از پهنای باند را آزاد کنند، هم روتر و هم دستگاههای متصل باید از این ویژگی پشتیبانی کنند. در حال حاضر بیشتر دستگاهها هنوز به Wi-Fi 6 یا 6E محدود هستند.
اگر روتر شما امکان ایجاد شناسههای جداگانه برای هر باند فرکانسی را دارد، بهتر است دستگاهها را تا حد امکان به باندهای 5 یا 6 گیگاهرتز منتقل کنید. این باندها سرعت بالاتر و ازدحام کمتری دارند، هرچند برد کمتری نسبت به 2.4 گیگاهرتز دارند. در روترهای مش (Mesh) این امکان وجود ندارد و باید از روشهای دیگر مثل کنترل اتصال دستگاهها از طریق اپلیکیشن روتر استفاده کنید تا در زمانهای حساس، دستگاههای غیرضروری را موقتاً قطع کنید.
در بلندمدت، بهتر است دستگاههای هوشمند خانگی، به ویژه لامپها، به جای اتصال مستقیم به وایفای، از طریق هابهای مرکزی متصل شوند. این هابها با استفاده از پروتکلهایی مانند Thread یا Zigbee میتوانند دهها دستگاه را مدیریت کنند و تنها یک اتصال وایفای نیاز دارند که فشار روی شبکه را کاهش میدهد.
