در دنیای امروز وقتی آنلاین میشویم، ممکن است احساس کنیم فضای دیجیتال کمتر انسانی شده است. شاید پستهای شبکههای اجتماعی کمی عجیب به نظر برسند یا هنگام گفتگو با پشتیبانی مشتری، شک کنیم که طرف مقابل یک ربات است. این احساس تنها نیست و نظریهای به نام «نظریه اینترنت مرده» در سالهای اخیر محبوبیت یافته که میگوید اینترنت بیشتر از فعالیتهای غیرانسانی مثل رباتها و محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی تشکیل شده است.
این نظریه که از اواخر دهه ۲۰۱۰ در فرومهای اینترنتی مطرح شد، معتقد است اینترنت از حدود سال ۲۰۱۶ به بعد «مرده» شده، یعنی بخش عمدهای از محتوای آن توسط هوش مصنوعی و رباتها تولید میشود. با پیشرفت هوش مصنوعی، این روند شدت یافته است. به عنوان مثال، در سپتامبر ۲۰۲۶ شرکت OpenAI موفق به حل مسئله پیچیده ریاضی ناویر-استوکس شد و گزارشهای امنیت سایبری نشان میدهند که ترافیک رباتها در اینترنت به ۵۳ درصد کل ترافیک رسیده است که نسبت به سال قبل افزایش داشته است.
علاوه بر این، رباتها اکنون بدون دخالت انسان با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند؛ مثلاً شبکه اجتماعی Moltbook که توسط شرکت متا خریداری شده، محلی است که چتباتهای هوش مصنوعی با هم گفتگو میکنند و حتی درباره انسانها صحبت میکنند.
نظریه اینترنت مرده چیست؟
این نظریه میگوید بخش اعظم فعالیتهای اینترنتی توسط عوامل غیرانسانی انجام میشود. پس از مطرح شدن به عنوان یک تئوری توطئه، در سال ۲۰۲۱ پستی در انجمن آنلاین Agora Road با عنوان «نظریه اینترنت مرده: بیشتر اینترنت جعلی است» منتشر شد که معتقد بود اینترنت خالی و بدون حضور واقعی انسانها شده است.
با افزایش محبوبیت چتباتها و محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی، این نظریه جدیتر شد. طبق مطالعهای در سال ۲۰۲۴، تنها ۳۳ درصد آمریکاییها از چتباتهایی مانند ChatGPT، Gemini یا Copilot استفاده کرده بودند، اما این رقم تا سال ۲۰۲۶ به ۴۹ درصد افزایش یافت و ۲۵ درصد از مردم هر روز از چتباتها بهره میبرند.
در بسیاری از حوزهها، حلقههای چتباتی شکل گرفته است؛ مثلاً دانشآموزان با هوش مصنوعی مقاله مینویسند و معلمان با هوش مصنوعی آنها را ارزیابی میکنند، یا کارجویان رزومه و نامههای پوششی خود را با کمک چتباتها تهیه میکنند که سپس توسط سیستمهای هوش مصنوعی بررسی میشود. به این ترتیب، نقش انسانها در بسیاری از این فرایندها کمرنگ شده است.
آیا باید نگران باشیم؟
از نظر فردی، این وضعیت میتواند حس ناخوشایندی ایجاد کند؛ پستهای بیروح در لینکدین یا پوسترهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در کافهها ممکن است احساس بیهویتی و نگرانی وجودی به همراه داشته باشد. اما پیامدها فراتر از این هستند؛ رباتها میتوانند اطلاعات نادرست منتشر کنند که آسیبهای واقعی به دنبال دارد. چتباتهای هوش مصنوعی به طور فزایندهای منبع اطلاعات غلط در انتخابات شدهاند و تاکنون قوانین کافی برای کنترل این موضوع تصویب نشده است، هرچند هشدارهایی درباره خطرات فناوریهایی مانند دیپفیکها صادر شده است.
با افزایش استفاده از هوش مصنوعی، مخالفتها نیز بیشتر شده است؛ بر اساس مطالعهای از Pew Research، ۴۰ درصد آمریکاییها معتقدند هوش مصنوعی در ۲۰ سال آینده تأثیر منفی بر جامعه خواهد داشت. در همین راستا، فناوریهای تشخیص هوش مصنوعی نیز محبوب شدهاند و شرکت Pangram در ژوئیه ۲۰۲۶ مبلغ ۹ میلیون دلار برای توسعه سیستم تشخیص هوش مصنوعی دریافت کرد. همچنین پس از تصویب قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا، OpenAI شروع به درج واترمارک روی محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی کرده است.
این اقدامات میتواند به کسانی که مخالف هوش مصنوعی هستند کمک کند تا محتوای مصنوعی را شناسایی و از آن دوری کنند و به دنبال ارتباط انسانی واقعیای باشند که در ابتدا به خاطر آن به اینترنت آمدهاند.
