تیمی از محققان چینی موفق شدند رکورد بزرگ‌ترین رژه پهپادهای زیرآبی را به نام خود ثبت کنند. این رکورد که توسط گینس به رسمیت شناخته شده، شامل ۱۱۶ پهپاد مدل TH-618 بود که در استخر بزرگی به ابعاد ۵۰ متر در ۲۰ متر به صورت خودران به اجرای حرکات هماهنگ پرداختند. برای مقایسه، استخر المپیک حدود ۵۰ متر در ۲۵ متر است.

این آزمایش که در اوت ۲۰۲۶ انجام شد، ارتباط نزدیکی با برنامه‌های نظامی جمهوری خلق چین دارد. دانشگاه پلی‌تکنیک شمال غربی، که توسط دولت آمریکا به عنوان توسعه‌دهنده فناوری‌های ارتش آزادی‌بخش خلق شناخته شده، این پروژه را با همکاری شرکت فناوری دریایی شی‌آن تیانه انجام داد. این شرکت زیرمجموعه‌ای از پیمانکار دفاعی شی‌آن تیانه است.

دانشگاه اعلام کرده که توسعه رژه‌های پهپادهای زیرآبی همواره یکی از چالش‌های اصلی در حوزه تجهیزات هوشمند زیرآبی بوده و موفقیت در ناوبری پایدار صدها پهپاد نشان‌دهنده پیشرفت بزرگی در هماهنگی ناوبری سیستم‌های بدون سرنشین زیرآبی است.

این دستاورد می‌تواند نقطه عطفی در توسعه رژه‌های خودران پهپادها برای ارتش چین باشد که در حال تقویت نیروی دریایی خود است. نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLAN) بزرگ‌ترین نیروی دریایی جهان است و عمدتاً شامل کشتی‌های کوچک و چابک برای گشت‌زنی در آب‌های ساحلی جنوب چین است. اگرچه چین در ۱۵ سال گذشته سه ناو هواپیمابر به خدمت گرفته، اما از نظر قدرت آتش کلی هنوز از آمریکا عقب‌تر است. برخی معتقدند پهپادها می‌توانند این فاصله را کاهش دهند و به تحقق جاه‌طلبی‌های دریایی چین کمک کنند.

تصویر خبر

مشخصات پهپادهای زیرآبی TH-618

این پهپادها شبیه لوله‌های بلند با چهار پروانه و یک دوربین در جلو هستند. طول آنها حدود ۶۰ سانتی‌متر و عرضشان نیم متر است و وزنشان ۵ کیلوگرم می‌باشد. برد عملیاتی آنها بیش از ۳۰ کیلومتر و زمان کارکرد مداومشان حدود ۸ ساعت است.

تصویر خبر

برای ناوبری، این پهپادها از دوربین‌های مشابه گوشی‌های هوشمند استفاده می‌کنند که به هوش مصنوعی اجازه می‌دهد مسیر حرکت را در زمان واقعی تنظیم کند و به موانع و شرایط زیرآب واکنش نشان دهد. این پهپادها قادر به انجام مانورهای پیچیده‌ای مانند دنبال کردن زمین، شناسایی نشانه‌ها، کنترل عمق و سرعت و شناور ماندن با استفاده از رانشگرهای چند درجه آزادی هستند.

ناوبری زیرآبی به مراتب پیچیده‌تر از پهپادهای هوایی است زیرا امکان استفاده از ارتباطات بی‌سیم یا سیستم‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای وجود ندارد. دید کم و فشار بالای آب نیز چالش‌های بیشتری ایجاد می‌کند. پهپادها باید با ترکیبی از حسگرهای زیرآبی، شناسایی هدف و ارتباطات صوتی به صورت خودکار به محیط نامنظم پاسخ دهند که هماهنگی این موارد خود یک چالش بزرگ است.

در این آزمایش که بیش از دو دهه تحقیق پشت آن است، پهپادها طی ۳۴ دقیقه تنها با استفاده از داده‌های بصری بیش از ۵۰۰ متر را بدون دخالت انسان پیمودند. این موفقیت می‌تواند گامی مهم در فناوری‌های ناوبری زیرآبی مبتنی بر هوش مصنوعی باشد و راه را برای پژوهش‌های زیرسطحی، جمع‌آوری اطلاعات و جنگ‌های آینده هموار کند.

تصویر خبر

جاه‌طلبی‌های زیرسطحی چین

چین سرمایه‌گذاری زیادی در حوزه وسایل نقلیه و پژوهش‌های زیرسطحی انجام داده است. برای نیروی دریایی چین، این سرمایه‌گذاری دو هدف دارد: تقویت زیرساخت‌های معدنی و دریایی و همچنین توسعه توان نظامی و جمع‌آوری اطلاعات. این موضوع می‌تواند پیامدهای ژئوپلیتیکی گسترده‌ای داشته باشد.

رژه‌های هماهنگ پهپادهای زیرآبی می‌توانند به عملیات‌های غیرنظامی مانند نظارت بر زیرساخت‌های آبی، بازرسی خطوط لوله گاز و نقشه‌برداری کف اقیانوس کمک کنند. اما این فناوری همچنین می‌تواند پایه‌ای برای عملیات و دفاع زیردریایی باشد.

تصویر خبر

در مارس ۲۰۲۶ گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد چین سال‌ها به بررسی محیط‌های دریایی در مسیرهای استراتژیک پرداخته است. این پروژه‌ها که به عنوان اکتشافات معدنی و پژوهش‌های اقیانوس‌شناسی معرفی شده‌اند، فراتر از محدوده‌های مجاز معدنی چین بوده و بر مسیرهای مهم دریایی و اقتصادی تمرکز داشته‌اند. کارشناسان نظامی غربی هشدار داده‌اند که این پروژه‌ها احتمالاً به تقویت عملیات اطلاعاتی زیرسطحی چین کمک کرده‌اند.

چین به احتمال زیاد به توسعه چندجانبه خود ادامه خواهد داد. برای نیروی دریایی چین، این رژه‌ها بخشی از معماری دفاعی گسترده‌ای به نام «اقیانوس شفاف» هستند که شامل پهپادهای هوایی، سطحی و زیرسطحی می‌شود. چین اولین کشوری است که زیردریایی‌های بدون سرنشین تمام‌سایز ساخته و در حال توسعه کشتی‌های مادر زیرسطحی برای پرتاب این زیردریایی‌ها و پهپادها است.

تصویر خبر

رقابت جهانی پهپادهای دریایی

چین تنها کشور در این مسیر نیست. در جنگ روسیه و اوکراین، نیروی دریایی اوکراین با استفاده از پهپادهای هوایی، سطحی و زیرسطحی توانست بخش بزرگی از ناوگان روسیه را نابود کند. این موضوع باعث شده قدرت‌های جهانی به سرعت به دنبال افزودن این سلاح‌های نامتقارن به ناوگان خود باشند.

پهپادها فرصت ویژه‌ای برای کشورهایی فراهم می‌کنند که نیروی دریایی سنتی ندارند. این پهپادها ارزان و آسان ساخته می‌شوند و می‌توانند با حملات انبوه دشمنان را غافلگیر کنند. مقابله با این حملات دشوار است، به خصوص وقتی موشک‌های دفاعی میلیون‌ها دلار هزینه دارند اما هدف‌ها ارزان قیمت هستند.

پهپادهای هماهنگ شده با هوش مصنوعی تهدید جدی برای ناوهای هواپیمابر محسوب می‌شوند. در دسامبر ۲۰۲۵، اوکراین اولین حمله موفق زیرسطحی با پهپاد را علیه زیردریایی روسیه انجام داد که باعث شد روسیه اقدام به نصب شبکه‌های ضدپهپاد در ناوگان زیردریایی خود کند.

قدرت‌های دریایی سنتی نیز در زمینه پهپادهای دریایی پیشرفت کرده‌اند. پژوهشگرانی از لهستان، آلمان، پرتغال و اسلوونی در پروژه‌ای اروپایی برای توسعه رژه‌های خودران زیرآبی پیشرفت‌هایی داشته‌اند. ارتش آمریکا نیز در سال ۲۰۲۶ به خطرات پهپادها برای ناوگان زیردریایی هسته‌ای خود پی برد و فراخوانی برای سیستم‌های دفاعی زیردریایی منتشر کرد. همچنین نیروی دریایی آمریکا اولین کشتی سطحی بدون سرنشین خود را در کنار ناوگان حمله ناو هواپیمابر راه‌اندازی کرده است.

با این حال، چین ممکن است نسبت به رقبای خود برتری داشته باشد. این کشور بزرگ‌ترین تولیدکننده قطعات پهپاد و کشتی در جهان است و صنایع کشتی‌سازی دو منظوره آن برای چنین توسعه نظامی بسیار مناسب است. بنابراین، رقابت تسلیحاتی جهانی در زمینه پهپادهای دریایی به سرعت در حال گسترش است و چین نقش مهمی در آن ایفا می‌کند.

مهین صالحی

مهین صالحی

نویسنده بیزنس سون