تسلا اخیراً نسل جدید رودستر را با نمایش حرکات نمایشی جذاب معرفی کرد؛ خودرویی که توانست روی یک رمپ به شکل C حرکت کند، به گونهای که انگار معلق و وارونه در هوا ایستاده است. این خودرو با استفاده از فنهای چندحالته و سیستم آببندی زیر خودرو، نیروی رو به پایین (downforce) تولید میکند که باعث میشود حتی در حالت وارونه نیز به سطح بچسبد.
تسلا ادعا میکند فنهای قدرتمند به همراه بال عقب جمعشونده، نیروی رو به پایین لازم برای چسبیدن خودرو به زمین را فراهم میکنند. این فناوری به رودستر اجازه میدهد تا نیروی رو به پایین تا 2 برابر نیروی جاذبه زمین تولید کند.

اما این فناوری جدید نیست و پیش از تسلا، خودروهای دیگری نیز از فن برای تولید نیروی رو به پایین استفاده کردهاند. شرکت مکمورتری با خودرو اسپیرلینگ خود که در سال 2025 معرفی شد، فناوری مشابهی دارد که به خودرو اجازه میدهد حتی در حالت سکون به سطح بچسبد و با نیروی رو به پایین بیش از 3 برابر نیروی جاذبه، پیچها را با سرعت بالا طی کند.
یکی از قدیمیترین نمونهها، خودروی مسابقهای چپارال 2J است که در سال 1970 توسط رانندگان آمریکایی جیم هال و هپ شارپ در مسابقات کان-ام شرکت کرد. این خودرو مجهز به دو فن بود که از موتور تانک نظامی اقتباس شده بودند و با استفاده از دامنهای پلاستیکی شفاف، فضای بستهای زیر خودرو ایجاد میکردند تا فنها بتوانند هوای زیر خودرو را مکش کرده و نیروی رو به پایین بین 1.25 تا 1.5 برابر نیروی جاذبه تولید کنند.

در سال 1978 نیز خودروی فرمول یک برابام BT46، معروف به “خودروی فندار”، توسط گوردون موری طراحی شد. این خودرو یک فن بزرگ در عقب داشت که با استفاده از کلاچها به موتور متصل میشد و هوای زیر خودرو را مکش میکرد. دامنهای مشابه چپارال 2J نیز در این خودرو به کار رفته بود تا خلأ زیر خودرو ایجاد شود. این خودرو تنها در یک مسابقه شرکت کرد و آن مسابقه را برد.
خودروی اسپیرلینگ مکمورتری که در سال 2026 نسخه نهایی آن معرفی شد، تنها 100 دستگاه تولید خواهد شد و قیمت پایه آن 132,300 دلار است. اولین تحویلها نیز تا پایان سال جاری میلادی انجام خواهد شد. در مقابل، تسلا رودستر قرار است در سال 2028 وارد خط تولید شود و هماکنون پیشخرید آن آغاز شده است. قیمت پیشخرید مدل پایه 50,000 دلار و مدل “Thrust” که مجهز به سیستم مکش و شتابدهنده است، 250,000 دلار اعلام شده است.


