پنلهای خورشیدی بهطور مداوم در معرض آلودگیهای محیطی مانند گرد و غبار، گرده گلها، فضولات پرندگان و لایهای از آلودگیهای نامشخص قرار دارند که روی سطح شیشهای آنها جمع میشود. این آلودگیها میتوانند میزان نور خورشید دریافتی سلولهای خورشیدی را کاهش دهند و در نتیجه بازدهی تولید انرژی را کم کنند.
اما همه سقفهایی که کمی گرد و غبار دارند، نیاز به شستشوی فوری ندارند. میزان نیاز به تمیزکاری به عوامل متعددی مانند موقعیت جغرافیایی، میزان بارش باران، زاویه نصب پنلها و نوع آلودگی روی آنها بستگی دارد. نکته مهم این است که تمیز کردن نادرست میتواند آسیبهای جدیتری از آلودگیها به پنلها وارد کند؛ مثلاً خراشیدگی پوشش ضدانعکاس، رسوبات آب سخت و استفاده از فشارشوی قوی ممکن است هزینههای تعمیر بیشتری به همراه داشته باشد.

تاثیر تمیزی پنلها بر بازدهی
کاهش توان تولیدی پنلهای کثیف عدد ثابتی نیست. بر اساس گزارش برنامه سیستمهای فتوولتائیک آژانس بینالمللی انرژی، آلودگیها حدود ۴ تا ۷ درصد از انرژی تولیدی جهانی پنلهای خورشیدی را کاهش میدهند. همچنین مطالعهای در آزمایشگاه ملی انرژیهای تجدیدپذیر آمریکا نشان داد که گرده گلها در برخی سایتهای خورشیدی در کارولینای شمالی تا ۱۵ درصد بازدهی را کاهش دادهاند. باران به تنهایی قادر به پاکسازی کامل نیست و تمیزکاری مکانیکی مرطوب میتواند عملکرد را ۵ تا ۱۱ درصد بهبود دهد.
نتایج واقعی در شرایط مختلف متفاوت است. در یک آزمایش غیررسمی در یوتیوب، سه پنل ۱۰۰ واتی با درجات مختلف آلودگی پس از تمیزکاری به ترتیب ۲.۴، ۱۰.۸ و ۱۳.۴ درصد افزایش تولید داشتند. یک مالک پنلهای خورشیدی تسلا نیز بهبود قابل توجهی گزارش کرد اما این مورد بر اساس پیشبینی تولید بود و مقایسه مستقیمی نداشت.
آلودگی یکنواخت معمولاً به کاهش کلی تولید منجر میشود، اما آلودگیهای موضعی مانند فضولات پرندگان ممکن است باعث سایهزنی ناهمگون سلولها و ایجاد نقاط داغ شوند. همچنین هوای شور و برخی آلایندهها میتوانند خطر خوردگی را در محیطهای شدید افزایش دهند.

هزینه و صرفه اقتصادی تمیزکاری
تحقیقات دانشگاه کالیفرنیا در سن دیگو نشان داد که پنلهایی که به مدت ۱۴۵ روز بدون باران یا تمیزکاری باقی میمانند، ۷.۴ درصد از بازدهی خود را از دست میدهند. اما تمیز کردن یک سیستم معمولی ۵ کیلوواتی در میانه این دوره تنها حدود ۲۰ دلار برق اضافی تولید میکند. اگر هزینه تمیزکاری ۲۰۰ دلار باشد و آلودگی ماهانه ۲۰ دلار هزینه برق اضافی تحمیل کند، بازگشت سرمایه حدود ۱۰ ماه طول میکشد؛ البته این فقط در صورتی منطقی است که آلودگی و کاهش بازدهی برای این مدت ادامه داشته باشد.

روشهای صحیح تمیز کردن پنلهای خورشیدی
همیشه ابتدا دفترچه راهنمای پنلهای خود را مطالعه کنید، زیرا توصیههای تولیدکنندگان درباره مواد و روشهای تمیزکاری متفاوت است. برخی از آنها اجازه استفاده از صابون ملایم، برخی از شیشهشویها و برخی دیگر از الکل ایزوپروپیل را برای لکههای سرسخت میدهند. بهترین روش شروع استفاده از آب تمیز و بدون املاح است.
تمیزکاری را در ساعات خنک روز، ترجیحاً صبح زود یا عصر انجام دهید تا دمای پنلها پایین باشد و عملکرد آنها تحت تاثیر قرار نگیرد. ابتدا شیشه پنلها را از نظر ترک یا آسیب بررسی کنید و در صورت مشاهده مشکل با نصاب تماس بگیرید. سپس با آب کماملاح به آرامی شستشو دهید و برای آلودگیهای سرسخت از اسفنج نرم، پارچه یا برس غیرساینده استفاده کنید. هرگونه ماده شوینده مجاز را به طور کامل آبکشی کنید تا رسوبات آب سخت روی پنل باقی نماند.
از پدهای ساینده، کاردکهای فلزی و فشارشوی قوی خودداری کنید زیرا ممکن است به پوشش ضدانعکاس یا شیشه آسیب بزنند و باعث جداشدن لایهها شوند که خارج از گارانتی است.
توصیه نمیشود هر چند وقت یکبار به طور ثابت پنلها را تمیز کنید؛ بهتر است دادههای تولید انرژی خود را بررسی کنید و در صورت کاهش قابل توجه پس از دورههای خشک یا گردهافشانی، اقدام به تمیزکاری کنید. اگر فقط ظاهر پنلها کمی گرد و خاکی است و تولید انرژی طبیعی است، پرداخت هزینه برای تمیزکاری ممکن است توجیه اقتصادی نداشته باشد.
اگر برای دسترسی به پنلها نیاز به بالا رفتن از سقف دارید و تجربه کافی ندارید، حتماً از افراد متخصص کمک بگیرید. هزینه تمیزکاری حرفهای در آمریکا معمولاً حدود ۲۰۹ دلار است و بازهای بین ۱۴۲ تا ۳۱۰ دلار دارد.
سیستمهای تمیزکاری خودکار نیز گزینه دیگری هستند که از آبپاشهای زمانبندیشده روی سقف تا رباتهای بدون آب متغیرند. سیستمهای کوچکتر برای منازل و رباتهای کاملاً خودکار بیشتر برای پروژههای بزرگ مقیاس کاربرد دارند. به عنوان مثال، شرکت Ecoppia روی پروژههای زمینی خورشیدی با ظرفیت ۵۰ مگاوات و بالاتر تمرکز دارد.
