در دنیای بازیهای دیجیتال، آنچه شما میخرید در واقع یک مجوز استفاده است، نه مالکیت کامل بازی. این موضوع بهویژه با حذف بازیها از فروشگاههای دیجیتال و خاموش شدن سرورها به وضوح دیده میشود. نمونه بارز این موضوع، بازی NBA 2K25 است که پس از عرضه در سپتامبر 2024، تنها حدود دو سال امکان استفاده کامل از حالت داستانی MyCareer را داشت. این بازی در 30 اکتبر 2026 از فروشگاههای دیجیتال حذف شد و سرورهای آنلاین آن تا پایان سال 2026 خاموش خواهند شد. با خاموش شدن سرورها، بخشهایی از بازی که به اتصال آنلاین نیاز دارند، از دسترس خارج میشوند.
اگرچه بازیکنانی که بازی را خریداری کردهاند میتوانند نسخه آفلاین را دوباره دانلود و اجرا کنند، اما این محدودیتها نشان میدهد که مالکیت واقعی بازی در کتابخانههای دیجیتال مانند استیم، پلیاستیشن یا ایکسباکس وجود ندارد و تنها مجوز استفاده از آنها در چارچوب قوانین شرکت فروشنده به کاربر داده میشود. این مجوزها قابل لغو هستند و در مواردی حتی بازیها به طور کامل از کتابخانه کاربران حذف میشوند، همانطور که در مورد بازی The Crew توسط شرکت یوبیسافت رخ داد.

خطرات خاموش شدن سرورها و لغو مجوزها
زمانی که یک ناشر بازی را از فروشگاههای دیجیتال حذف میکند، کاربران فعلی همچنان میتوانند بازی را دانلود و اجرا کنند، اما کسانی که قبلاً بازی را نداشتهاند، تنها راه دسترسی به نسخه فیزیکی است. خاموش شدن سرورها اما مشکل بزرگتری است، زیرا بخشهایی از بازی که به اتصال آنلاین وابستهاند، از کار میافتند. به عنوان مثال، در NBA 2K25 حالتهای MyCareer و MyTeam متوقف میشوند ولی بخشهای دیگر مانند Play Now همچنان فعال باقی میمانند.
در بدترین حالت، مجوز بازی به طور کامل لغو شده و بازی از کتابخانه کاربر حذف میشود. این اتفاق در بازی The Crew رخ داد که پس از خاموش شدن سرورها، نسخه دیجیتال آن از کتابخانه کاربران پاک شد و دیگر امکان دانلود مجدد آن وجود نداشت.
تغییرات در عرضه بازیها و پایان دوران دیسک
شرکت سونی اعلام کرده است که از ژانویه 2028 دیگر بازیهای پلیاستیشن به صورت فیزیکی عرضه نخواهند شد و همه بازیها تنها به صورت دیجیتال از فروشگاه پلیاستیشن و فروشندگان عرضه میشوند. این بدان معناست که نسخههای فیزیکی آینده بازیها تنها شامل کد دانلود خواهند بود و دیگر دیسکی در کار نخواهد بود. نمونه این تغییر را میتوان در بازی Grand Theft Auto VI دید که نسخه جعبهای آن شامل کد دانلود است و پس از فعالسازی، جعبه تنها یک بسته پلاستیکی بدون بازی فیزیکی خواهد بود.
البته داشتن نسخه فیزیکی بازی هم تضمینی برای دسترسی همیشگی نیست، زیرا بازیهایی مانند The Crew که نیازمند اتصال دائمی به سرورها هستند، حتی با نسخه دیسکی نیز پس از خاموش شدن سرورها غیرقابل استفاده میشوند.
راهکارهای متفاوت فروشگاهها و قوانین مربوطه
برخی فروشگاهها مانند GOG به مشتریان اجازه میدهند تا نصبکننده آفلاین بازیها را دانلود کنند و بدون نیاز به مجوزهای آنلاین بازی کنند، اما این روش هنوز رایج نیست و بسیاری از بازیها به سرورهای شرکت وابستهاند. در مقابل، کارتهای بازی نینتندو سوییچ نیز نیازمند اتصال آنلاین برای فعالسازی و بازی هستند.
از نظر قانونی، قانون AB 2426 کالیفرنیا که از ژانویه 2025 اجرایی شده، فروشگاههای دیجیتال را ملزم به اطلاعرسانی به مشتریان کرده که در واقع بازیها به صورت مجوز عرضه میشوند و مالکیت کامل نیستند. اما این قانون مانع خاموش شدن سرورها یا حذف بازیها نمیشود و شکایاتی علیه فروشگاههایی مانند پلیاستیشن به دلیل عدم رعایت این اطلاعرسانیها در جریان است.
در سطح سیاستگذاری، نماینده ریچی تورس در آمریکا قصد دارد قانونی را معرفی کند که مالکیت واقعی بازیهای دیجیتال را تضمین کند و الزاماتی مانند وجود حالت آفلاین قبل از خاموش شدن سرورها را به شرکتها تحمیل نماید. در اروپا نیز کمپینی با بیش از 1.29 میلیون امضا خواستار حمایت از مالکیت بازیها شده است، اما کمیسیون اروپا تاکنون به جای قانونگذاری، مذاکراتی با ناشران و گروههای مصرفکننده را در پیش گرفته است.
با نزدیک شدن به پایان عرضه بازیهای فیزیکی و افزایش بازیهای دیجیتال صرف، مالکیت واقعی بازیها بیش از پیش در معرض خطر قرار دارد و تنها تضمین فعلی، اطلاعرسانیهای محدود فروشگاهها است که اغلب کاربران به آن توجهی نمیکنند.
