محققان مؤسسه علوم فوتونیک (ICFO) موفق به ابداع روشی جدید برای طراحی پنلهای خورشیدی شدهاند که میتواند بازده انرژی آنها را به طور چشمگیری افزایش دهد. برخلاف تحقیقات پیشین که عمدتاً بر کاهش اتلاف انرژی خورشیدی به صورت گرما تمرکز داشتند، این مطالعه به عامل محدودکننده دیگری پرداخته است: اتلاف انرژی به دلیل تابش نور از پنلها که به نام «اتلاف بولتزمن» شناخته میشود.
اگرچه این پیشرفت به معنای عرضه فوری پنلهای خورشیدی با بازده بسیار بالاتر به بازار نیست، اما با توجه به افزایش استفاده از پنلهای خورشیدی قابل نصب روی بالکن در آمریکا، بهبودهای بنیادی در این فناوری میتواند تأثیر قابل توجهی بر پنلهای مصرفی داشته باشد. در حال حاضر، محدودیت نظری بازده پنلهای خورشیدی حدود ۳۳.۱۶ درصد است که به «حد شوکلی-کویسر» معروف است. اما روش جدید ICFO ادعا میکند میتواند این بازده را تا حدود ۴۳ درصد افزایش دهد. این در حالی است که پنلهای خورشیدی مصرفی معمولاً بازدهی بین ۲۰ تا ۲۳ درصد دارند.
این کشف تنها پیشرفت مهم در فناوری پنلهای خورشیدی در سال ۲۰۲۶ نیست. شرکت چینی LONGi در ماه جولای سلول خورشیدی با بازده ۳۵.۵ درصد معرفی کرد و مدعی شد سلولهای فوتوولتائیک آن نیز توانایی نظری رسیدن به بازده ۴۳ درصد را دارند.
کاهش تابش نور از پنلها
پنلهای خورشیدی در سادهترین شکل خود شامل ماده نیمههادی هستند که معمولاً سیلیکون کریستالی است و با تابش نور خورشید الکترون آزاد میکند تا جریان الکتریکی تولید شود. متأسفانه بخشی از انرژی خورشیدی به گرما تبدیل میشود و بخشی نیز به صورت نور بازتاب میشود. دانشمندان تاکنون روشهای مختلفی برای کاهش اتلاف گرمایی بررسی کردهاند، اما کاهش تابش نور از پنلها چالشبرانگیزتر بوده است.
در مقالهای که در مجله Energy & Environmental Science منتشر شده، محققان ICFO به دنبال حل این مشکل با تمرکز بر «عدم تطابق بین جذب نور خورشید در زاویه باریک و تابش نور در زاویههای گستردهتر» بودند. آنها به جای استفاده از سیلیکون، از سلول خورشیدی ارگانیک بهره بردند. با جایگزینی الکترود جلویی سلول از اکسید ایندیوم قلع به یک الکترود نقرهای نازک و تبدیل سلول به یک حفره نوری، موفق شدند سلولی بسازند که نور خورشید را جذب میکند اما نور کمتری را در زاویههای بازتاب میکند.
این تغییر باعث افزایش بازده سلول خورشیدی آنها به میزان حدود ۰.۸۵ درصد شد؛ هرچند این مقدار در نگاه اول اندک است، اما نشان میدهد که میتوان بازده را فراتر از محدودیت نظری فعلی برد.
دکتر فرانسیسکو برنال تکسا، نویسنده اصلی این مطالعه، در بیانیهای گفت: «اگر بتوان مخروط تابش نور را به گونهای باریک کرد که با مخروط جذب نور خورشید مطابقت بیشتری داشته باشد، که دقیقاً کاری است که کار ما به صورت تجربی نشان داده است، سلولهای خورشیدی اصولاً قادر خواهند بود به بازدهی نزدیک به ۴۳ درصد دست یابند.»
نکته مثبت دیگر این است که این اصل پایهای میتواند برای انواع مختلف سلولهای فوتوولتائیک به کار رود و محدود به مواد پیشرفته آزمایشگاهی نیست، بنابراین میتواند در پنلهای خورشیدی خانگی و تجاری نیز کاربرد داشته باشد.
