تشخیص مشکلات سختافزاری در کامپیوتر میتواند کاری پیچیده باشد. پس از نصب قطعهای جدید، معمولاً باید آن را تحت تست فشار قرار دهید تا مطمئن شوید به درستی کار میکند. پیدا کردن قطعه معیوب نسبتاً ساده است، اما اگر یکی از قطعات باعث محدود شدن عملکرد کل سیستم شود، چه؟
برای مثال، اگر در تست فشار پردازنده مرکزی (CPU) به ۱۰۰ درصد برسد ولی کارت گرافیک (GPU) تقریباً بیکار باشد، این وضعیت به عنوان گلوگاه شناخته میشود. گلوگاه زمانی رخ میدهد که یک قطعه جلوی عملکرد سایر بخشها را میگیرد و باعث کاهش کارایی کل سیستم میشود. در این مثال، CPU به دلیل اشباع شدن، مانع از استفاده کامل GPU میشود و به همین دلیل عملکرد کلی کاهش مییابد.
شناخت اینکه کدام قطعه باعث گلوگاه شده، به شما کمک میکند تصمیم بگیرید کدام بخش را ارتقا دهید یا عیبیابی کنید. پیش از خرید کارت گرافیک یا هر قطعه گرانقیمت دیگر، بهتر است ابتدا احتمال گلوگاه را بررسی کنید. برای این منظور، وبسایتها و نرمافزارهایی وجود دارند که به عنوان «محاسبهگر گلوگاه» شناخته میشوند و بدون نیاز به تست فشار سیستم، میتوانند به شما در تشخیص ناسازگاری قطعات کمک کنند.

نحوه کار محاسبهگر گلوگاه
این ابزارها با دریافت مدل CPU و GPU انتخابی شما، عملکرد آنها را در رزولوشن هدفگذاری شده (معمولاً ۱۰۸۰p، ۱۴۴۰p یا ۲۱۶۰p) مقایسه میکنند. اگر هر دو قطعه توانایی اجرای بازی یا برنامه در آن رزولوشن را داشته باشند، امتیاز گلوگاه معمولاً کمتر از ۱۰ درصد خواهد بود. اما اگر یکی از قطعات برای آن رزولوشن ضعیف باشد، درصد گلوگاه بالا میرود و نشاندهنده محدودیت آن قطعه است.
معمولاً CPU عامل اصلی ایجاد گلوگاه در سیستمهای خانگی است، چرا که وظیفه ارسال دادهها به سایر بخشها را بر عهده دارد و اگر کند باشد، سایر قطعات باید منتظر آن بمانند. این موضوع معمولاً باعث افت فریم و لگ در بازیها میشود. اما اگر GPU در حدود ۹۵ درصد استفاده باشد و در رندرینگ مشکل داشته باشد، احتمالاً گلوگاه از سوی کارت گرافیک است که میتواند باعث پارگی تصویر، نرخ فریم پایین و عملکرد ناپایدار شود.
به همین دلیل، محاسبهگرها از شما میخواهند رزولوشن هدف را مشخص کنید، چون عملکرد GPU به تعداد پیکسلهایی که باید در هر ثانیه پردازش کند وابسته است.
دقت محاسبهگرهای گلوگاه چقدر است؟
این ابزارها به دلیل تکیه بر مشخصات فنی اعلام شده توسط سازندگان، نمیتوانند دادههای کاملاً دقیق ارائه دهند. آنها عوامل متغیر دیگر سیستم و نرمافزارهای مورد استفاده را در نظر نمیگیرند. برای مثال، هر کارت گرافیک یا بازی به یک شکل از سختافزار استفاده نمیکند و تفاوتهای زیادی در عملکرد واقعی وجود دارد.
یک کارت گرافیک جدید اینتل ممکن است در اجرای بازیهای قدیمی مبتنی بر DirectX 11 ضعیفتر از کارتهای انویدیا یا AMD عمل کند. همچنین پردازندههای قدرتمندی مانند Ryzen 9 7950X ممکن است در بازیها به اندازه برخی مدلهای Ryzen با حافظه کش L3 کوچکتر، عملکرد بهتری نداشته باشند. این جزئیات در محاسبهگرها دیده نمیشود.
با این حال، این ابزارها برای برنامهریزی ساخت سیستم و بررسی سریع سازگاری قطعات بسیار مفید هستند و میتوانند به علاقهمندان کمک کنند ترکیبهای سختافزاری غیرمعمول را بررسی کنند. اما برای تست دقیقتر و واقعیتر، نرمافزارهای مانیتورینگ عملکرد سیستم گزینه بهتری هستند که میتوانند عوامل مختلفی مثل درایورها، برنامههای پسزمینه و مشکلات نرمافزاری را نیز در نظر بگیرند.
