تمیز کردن صفحههای وینیل یکی از دغدغههای علاقهمندان به موسیقی است که روشهای مختلفی با توجه به بودجه و میزان دقت مورد نظر وجود دارد. در این مطلب، بهترین روشها برای نگهداری و تمیز کردن وینیلها را بررسی میکنیم.

سطح اول: حداقل مراقبت
بیشتر صدای خشخش و نویز در صفحههای وینیل ناشی از گرد و غبار و ذرات ریز است. گرد و غبار سطحی بهراحتی قابل پاک شدن است، اما آلودگیهایی که در شیارهای صفحه نفوذ کردهاند، پاک کردنشان دشوارتر است. خراشها نیز مشکلی جداگانه هستند که متأسفانه راهحلی برای رفع آنها وجود ندارد.
برای مراقبت روزمره، استفاده از برس فیبر کربن سادهترین و ارزانترین روش است. کافی است برس را به آرامی روی صفحه در حال چرخش قرار دهید و سپس به سمت لبه صفحه حرکت دهید تا گرد و غبار سطحی پاک شود. این روش برای تمیزکاری عمیق مناسب نیست اما از تجمع گرد و غبار جلوگیری میکند.
استفاده از دمنده هوا (چه قوطی فشرده و چه برقی) نیز گزینهای برای پاک کردن گرد و غبار سطحی است، البته باید قوطی را به صورت عمودی نگه داشت تا گاز فشرده به صفحه نرسد و همچنین از دمیدن هوا به سوزن دستگاه خودداری کرد.
تفنگهای ضد الکتریسیته ساکن هم برای کاهش جذب گرد و غبار مفیدند اما کثیفی را از بین نمیبرند. همچنین تمیز کردن سوزن دستگاه با برس مخصوص یا ژل تمیزکننده استایلوس اهمیت زیادی دارد.

سطح دوم: تمیزکاری مایع و روشهای پیشرفتهتر
تمیز کردن با مایع، چه به صورت دستی و چه با دستگاه، نسبت به برس زدن بهتر است و میتواند آلودگیهای عمیقتر در شیارها را پاک کند. استفاده از محلولهای مخصوص صفحههای وینیل از برندهای معتبر گزینهای ساده و مقرون به صرفه است.
برای استفاده، محلول را روی برس یا پد نرم اسپری کنید و به آرامی به صورت دایرهای روی شیارها بکشید و از خیس کردن برچسب صفحه خودداری کنید. برخی افراد این کار را در حال چرخش صفحه انجام میدهند اما این کار میتواند به موتور دستگاه آسیب برساند و ریسک ریختن مایع روی دستگاه را افزایش دهد، پس بهتر است به صورت دستی انجام شود.
محلولهای حاوی الکل ایزوپروپیل معمولاً برای تماس کوتاه با وینیل مشکلی ایجاد نمیکنند، اما بهتر است الکل را با آب مقطر رقیق کنید و حتی میتوان کمی مایع ظرفشویی بدون عطر به آن افزود. پس از تمیزکاری، صفحه را با آب مقطر شستشو دهید تا اثری از محلول باقی نماند. توجه داشته باشید که الکل به هیچ وجه نباید با صفحههای قدیمی ۷۸ دور تماس داشته باشد چون میتواند به پوسته آنها آسیب بزند.

اگر بودجهای بین ۸۰ تا ۱۲۵ دلار دارید، دستگاههایی مانند Spin-Clean گزینهای عالی برای تمیز کردن صفحهها هستند. این دستگاهها با قرار دادن صفحه بین برسها و چرخاندن آن، هر دو طرف صفحه را همزمان تمیز میکنند و برچسب را حفظ میکنند. مایع تمیزکننده و آب مقطر در مخزن ریخته میشود و باید مایع را مرتب تعویض کرد، به خصوص زمانی که کدر میشود. این دستگاهها معمولاً همراه با پارچههای مخصوص خشککن نیز عرضه میشوند.
برای خشک کردن صفحهها حتماً از پارچههای میکروفایبر استفاده کنید و هرگز آنها را در خشککن لباسشویی قرار ندهید تا پرز روی صفحه نماند. همچنین از نرمکننده پارچه هنگام شستشوی پارچهها استفاده نکنید. پس از خشک کردن، صفحهها را روی یک قفسه ساده قرار دهید تا کاملاً خشک شوند و سپس در کاور یا دستگاه قرار دهید.

سطح سوم: تمیزکاری عمیق با فناوری اولتراسونیک
برای کسانی که میخواهند بیشترین دقت را در تمیزکاری داشته باشند و بودجه بیشتری دارند، دستگاههای تمیزکننده اولتراسونیک بهترین گزینه هستند. این دستگاهها صفحه را در یک حمام مایع قرار میدهند و با امواج صوتی با فرکانس بالا حبابهای ریزی ایجاد میکنند که با انفجارشان آلودگیهای عمیق در شیارها را جدا میکنند.
معایب این دستگاهها قیمت بالای آنهاست؛ مدلهای ابتدایی بیش از ۱۰۰ دلار قیمت دارند و مدلهای پیشرفتهتر مانند HumminGuru که قابلیت چرخش، تمیز کردن و خشک کردن همزمان را دارند، چند صد دلار هزینه دارند. مدلهای حرفهایتر مانند Degritter قیمتهایی در هزاران دلار دارند.
دستگاههای تمیزکننده با مکش مانند Record Doctor VI (حدود ۳۵۰ دلار) نیز وجود دارند که پس از مالیدن مایع تمیزکننده، مایع و آلودگیها را از شیارها مکش میکنند که نسبت به روشهای مرطوب بهتر است. برای بودجه کمتر، ابزار Vinyl Vac به قیمت ۳۰ دلار به عنوان افزونهای برای جاروبرقیهای مرطوب و خشک موجود، گزینهای اقتصادی محسوب میشود.
قبل از سرمایهگذاری در این دستگاههای گرانقیمت، بهتر است میزان جدیت خود در نگهداری مجموعه وینیل را بسنجید. برای اکثر افراد، دستگاه Spin-Clean سرمایهگذاری معقول و کافی است.

نکات مهم دیگر
از استفاده از مواد شوینده خانگی مانند وینکس یا دستمال کاغذی خودداری کنید چون ممکن است جای لکه یا پرز روی صفحه باقی بگذارند. همچنین از آب لولهکشی استفاده نکنید و به جای آن از آب مقطر بهره ببرید تا رسوبات معدنی در شیارها نماند.
در هنگام دست زدن به صفحهها، آنها را از لبهها و برچسب نگه دارید و از نور مستقیم خورشید و گرما دور نگه دارید. صفحهها را به صورت عمودی و در کاورهای پلیاتیلنی یا کاغذی با پوشش پلیلاین شده نگهداری کنید. پس از تمیز کردن، بهتر است کاور داخلی جدیدی استفاده کنید چون کاور قدیمی ممکن است دوباره گرد و خاک به صفحه منتقل کند.
در نهایت، کمی خش و صدای خشخش سطحی بخشی از جذابیت وینیل است و باید آن را پذیرفت. هیچکس دوست ندارد صفحههای گرانبهایش آسیب ببیند، اما کمی نقص طبیعی است و به تجربه شنیداری رنگ و بوی خاصی میدهد.
