اکثر کاربران میدانند که کامپیوتر دسکتاپ نیاز به تمیزکاری فیزیکی دارد؛ باز کردن کیس، پاک کردن گرد و غبار و بررسی فنها از جمله کارهای معمول است. اما یک وظیفه کمتر شناختهشده وجود دارد که به پاکسازی فایلهای اضافی و بیاستفاده درون ویندوز مربوط میشود. مایکروسافت چند ابزار برای این منظور ارائه کرده است، اما عملکرد آنها متفاوت است و برخی بهتر از بقیه عمل میکنند.

سه ابزار پاکسازی ویندوز
در آزمایشی روی یک درایو ۱ ترابایتی با تنها ۴ درصد فضای خالی، سه ابزار زیر بررسی شدند:
- Disk Cleanup: قدیمیترین ابزار که از ویندوز ۹۸ همراه سیستمعامل بوده و عملکرد سادهای دارد؛ اسکن سریع، انتخاب فایلهای موقت، کش تصاویر بندانگشتی و سطل بازیافت و پاکسازی آنها.
- Storage Sense: ابزاری در تنظیمات ویندوز که به صورت خودکار و در پسزمینه کار میکند و به طور دورهای فایلهای موقت، سطل بازیافت و پوشه دانلودها را پاک میکند.
- Microsoft PC Manager: نرمافزاری رایگان و جداگانه که اسکن عمیقتری انجام میدهد، فایلها را دستهبندی میکند و امکانات بیشتری مثل مدیریت فایلهای بزرگ دارد.

نتایج اسکنها و تفاوتها
Disk Cleanup و Storage Sense هر دو حدود ۱.۶۶ گیگابایت فایل اضافی را شناسایی کردند، در حالی که PC Manager رقم ۲۶ گیگابایت را نشان داد که البته شامل فایلهایی بود که به عنوان فایلهای اضافی در نظر گرفته نشده بودند. بررسی دستی نشان داد که درایو حدود ۲۰ گیگابایت فایل اضافی واقعی دارد. Disk Cleanup و Storage Sense تنها حدود ۸ درصد از این فایلها را شناسایی کردند، اما PC Manager حدود ۹۰ درصد از فایلهای اضافی را یافت.
فایلهای بزرگ و مهمی که دو ابزار ویندوزی از آنها غافل شدند شامل ۹.۲۵ گیگابایت کش شیدرهای NVIDIA، ۵ گیگابایت کش مرورگر کروم در چهار پروفایل مختلف و ۲.۲ گیگابایت فایلهای گزارش خرابی برنامهها بود. PC Manager این موارد و همچنین کشهای باقیمانده از ابزارهای توسعهدهنده مانند Python و Node.js را شناسایی کرد.

ابزارهای ویندوزی چقدر کارآمدند؟
Disk Cleanup عملاً منسوخ شده و Storage Sense جایگزین آن است، اما Storage Sense به طور پیشفرض فقط زمانی فعال میشود که فضای دیسک کم باشد. در آزمایش، با وجود تنها ۳.۹ درصد فضای خالی، این ابزار هیچ کاری انجام نداد و فایلهای قدیمی تا شش ماه در سطل بازیافت باقی ماندند. برای فعال کردن پاکسازی منظم باید تنظیمات Storage Sense را به صورت روزانه، هفتگی یا ماهانه تغییر داد.
مزایای Microsoft PC Manager
PC Manager عمیقترین و کاملترین اسکن را ارائه میدهد و به کاربر اجازه میدهد فایلهایی که میخواهد پاک کند را انتخاب کند. این برنامه همچنین امکان مدیریت فایلهای بزرگ را فراهم میکند و فهرستی از فایلهای بیش از ۱۰ مگابایت را نمایش میدهد تا کاربر تصمیم بگیرد کدام را نگه دارد یا حذف کند. البته این برنامه گاهی اعلانهای تبلیغاتی برای بهبود عملکرد و بررسی سلامت سیستم نمایش میدهد و برخی کشها پس از پاکسازی دوباره ایجاد میشوند، اما در کل گزینه مناسبی برای پاکسازی است.
پاکسازی کامل برنامهها با Revo Uninstaller
برای حذف برنامهها، استفاده از بخش “نرمافزارهای نصب شده” ویندوز کافی نیست زیرا اغلب پوشهها، کشها و ورودیهای رجیستری باقی میمانند. نرمافزار رایگان Revo Uninstaller ابتدا برنامه را حذف میکند و سپس فایلها و تنظیمات باقیمانده را شناسایی و پاک میکند. استفاده از CCleaner توصیه نمیشود زیرا این برنامه به نرمافزاری پرحجم و نامطمئن تبدیل شده است.
راهکار پیشنهادی برای حفظ پاکیزگی ویندوز
برای نگهداری سیستم پاک و سالم، بهتر است Storage Sense را روی حالت هفتگی یا ماهانه تنظیم کنید و ماهی یک بار از PC Manager برای پاکسازی عمیق استفاده کنید. هنگام حذف برنامهها از Revo Uninstaller بهره ببرید تا هیچ فایل اضافی باقی نماند. با این حال، پاکسازی فایلهای اضافی معمولی تنها چند درصد فضای آزاد را افزایش میدهد و برای آزادسازی فضای بیشتر باید فایلهای حجیم مثل بازیها، ویدیوها و عکسها را بررسی و مدیریت کنید.
